Erfgoed als ontmoetingsplek: de herbestemming van de kerk van Ooike
In juli 2023 nam de Heemkundige Kring Bouveloo uit Wortegem-Petegem haar intrek in de Sint-Amanduskerk van Ooike. Wat ooit een eenvoudig kerkgebouw was, is vandaag een levendig erfgoedhuis én een warme ontmoetingsplek. Voorzitter Frans Vandenhende vertelt hoe de herbestemming tot stand kwam. ‘Wij hebben de kerk niet gekozen,’ zegt hij. ‘De kerk heeft ons gekozen.’
EEN GROTE VERANTWOORDELIJKHEID
De herbestemming van de kerk van Ooike kwam er niet vanzelf. Ze was het resultaat van nauwe samenwerking tussen de heemkundige kring, de gemeente, de kerkfabriek en het bisdom. De kerkfabriek klopte zelf aan bij Bouveloo met de vraag of zij het zagen zitten om de kerk nieuw leven in te blazen. Dankzij hun eerdere inventarisatie van het erfgoed van de vijf kerken in Wortegem-Petegem, hadden ze al bewezen dat ze zorgvuldig en deskundig met erfgoed omgaan.
Toch was er twijfel. ‘Het is een grote verantwoordelijkheid,’ geeft Frans toe. ‘Maar we besloten om het te proberen.’
ERFGOED ALS HEFBOOM VOOR ONTMOETING
De Sint-Amanduskerk van Ooike
Van bij het begin was één ding duidelijk: het erfgoedhuis moest een plek worden voor iedereen. Dat sluit aan bij de oorspronkelijke rol van de kerk als middelpunt van het dorp. ‘Op dit moment zijn wij het enige contactpunt in Ooike waar mensen elkaar nog kunnen ontmoeten,’ vertelt Frans.
Het erfgoedhuis straalt rust uit. Wie binnenkomt, voelt zich meteen welkom. ‘Voor veel mensen is dit een moment om even te vertragen,’ zegt Frans. ‘De tijd staat hier een beetje stil. Ze gaan even terug naar vroeger.’
Het contact is laagdrempelig en menselijk. Er is altijd iemand aanwezig om bezoekers te ontvangen.
‘Het zit hem in kleine dingen. Mensen doen graag een babbeltje, dat blijft belangrijk in onze tijd,’ benadrukt hij. ‘Het is niet ons erfgoedhuis, het is van iedereen.’
KWESTIE VAN GEZOND VERSTAND
Kan erfgoed duurzaam zijn? Voor Frans is het antwoord volmondig ja. Die overtuiging vertaalde zich ook in de herbestemming van de kerk. Het gebouw bleef intact, met respect voor zijn karakter en sereniteit. ‘Je moet werken met wat er al is en stap voor stap vooruitgaan. Zo behoud je de ziel van het gebouw.’
‘Erfgoed is per definitie duurzaam. Het gaat over het bewaren van wie we zijn.’
De inrichting gebeurde met recuperatiemateriaal. Dat maakte het project niet alleen duurzaam, maar ook betaalbaar. Een oude scanner uit het stadsarchief van Oudenaarde kreeg een tweede leven in het archief. De vitrinekasten komen van de Zusters en Broeders van Liefde. ‘Het is vooral een kwestie van gezond verstand,’ besluit Frans.
VRIJWILLIGERSWERK MET HART EN ZIEL
De leden van de heemkundige kring halen veel voldoening uit hun engagement. Ze willen dicht bij de gemeenschap staan.
‘Je moet niet te hoog van je kansel roepen,’ zegt Frans. ‘Organiseer warme, laagdrempelige activiteiten.’
De missie is helder: het verleden bewaren, zodat er iets blijft hangen voor de toekomst.
De kracht van Bouveloo zit ook in de groepscultuur. Vrijwilligers zorgen voor elkaar en werken als een hechte ploeg. Frans is al bijna twintig jaar voorzitter en denkt nog niet aan stoppen.
‘De voldoening zit niet in geld,’ zegt hij. ‘Ze zit in er zijn voor elkaar.’
KLEINE ACTIES, GROOT BEREIK
De tentoonstelling over genealogie lokte heel wat bezoekers naar de Sint-Amanduskerk.
Dankzij de verhuis naar de kerk kon de werking uitbreiden. Het erfgoedhuis biedt ruimte voor tentoonstellingen, een archief, evenementen en zelfs een café. Dat opent nieuwe deuren voor publiekswerking. Ook buiten de muren blijft de kring actief. Zo brengen vrijwilligers de publicaties zelf rond bij hun 480 abonnees. ‘We gebruiken bewust geen post,’ vertelt Frans. ‘Dat is ook duurzaam, maar vooral sociaal. Mensen zijn blij ons te zien, we gaan even binnen voor een praatje.’
Wandelingen en fietstochten blijken dan weer ideaal om gezinnen en een jonger publiek te bereiken. ‘Met sportievere activiteiten spreken we andere mensen aan,’ zegt Frans. Niet elk experiment is een succes. Een tafelvoetbaltoernooi rond een voetbalexpo lokte geen volk.
MOTOR VAN DUURZAAMHEID EN VERBONDENHEID
Het verhaal van de Heemkundige Kring Bouveloo toont dat je met beperkte middelen, gezond verstand en interactie met de gemeenschap een groot verschil kan maken. Erfgoed hoeft niet vast te roesten in het verleden. Het kan een motor zijn voor ontmoeting, duurzaamheid en verbondenheid.
