Hilde Gevaert brengt lokale geschiedenis tot leven via familieverhalen

Hilde Gevaert kwam via onderzoek naar haar grootvader terecht bij het Erfgoedhuis Nazareth-De Pinte. Daar ontdekte ze dat je familieverhalen ook kan onderzoeken en verankeren in de lokale geschiedenis. Zo geeft ze onderbelichte verhalen uit de gemeente opnieuw betekenis en nodigt ze bezoekers uit om niet alleen kritisch naar het verleden, maar ook naar het heden te kijken.

EEN PLEK VOOR ONDERZOEK EN ONTMOETING

Het Erfgoedhuis Nazareth-De Pinte is een cultureel en educatief centrum voor de hele gemeente. Het is onderdeel van de gemeentelijke dienst Cultuur en Erfgoed en fungeert als tentoonstellingsruimte, archief en ontmoetingsplek.

Vrijwilligers zoals Hilde zijn de motor achter de vele projecten van het Erfgoedhuis. Samen met de medewerkers werken ze aan tentoonstellingen, workshops en filmvoorstellingen. Elke eerste zaterdag van de maand opent het Erfgoedhuis haar deuren voor het brede publiek. Vrijwilligers staan dan klaar om de tentoonstellingen toe te lichten en vragen te beantwoorden. Dat laagdrempelige contact is volgens Hilde een belangrijke meerwaarde: ‘Het is een mooie kans om uit te wisselen met bezoekers en samen na te denken over wat historische verhalen vandaag nog kunnen betekenen.’

‘Het Erfgoedhuis is een plek waar onderzoek niet gewoon stof verzamelt, maar gedeeld wordt met inwoners. We willen niet alleen kennis bundelen, maar ze ook toegankelijk maken.’

VERHALEN MET IMPACT

Hildes interesse in familiegeschiedenis vormt de basis van haar werk. Tijdens haar onderzoek naar het verhaal van haar grootvader stuitte ze op heel wat onbekende verhalen uit haar streek. Zoals dat van Rachel en Maurice, een bakkerskoppel uit Nazareth dat tijdens de Tweede Wereldoorlog een Joodse familie onderdak bood. Hilde voelde meteen: dit moet ik onderzoeken, zodat ook andere bewoners van Nazareth-De Pinte dit verhaal ontdekken. Wie waren die mensen? Wie was er betrokken? Hoe hebben zij de oorlog beleefd?

Hilde tipte het verhaal van het bakkerskoppel aan Tania, een medewerker van het Erfgoedhuis die een tentoonstelling aan het opzetten was over lokale vrouwen in het verzet. ‘Rachel kreeg niet alleen een plaats tussen de vrouwen in het verzet in ons dorp, er kwam ook een infobord aan haar vroegere woning en zelfs een straatnaam die naar haar verwijst,’ vertelt Hilde. Op basis van haar onderzoek organiseerde het Erfgoedhuis ook een extra tentoonstelling die het verhaal van Rachel, Maurice en andere betrokkenen verder uitdiepte.

‘Mijn onderzoek gaat niet enkel over familieverhalen. Het gaat ook over normen en waarden. Over de manier waarop gewone mensen het verschil kunnen maken. Zo draagt erfgoed bij aan een bewuste en betrokken samenleving.’

GESCHIEDENIS BEGRIJPELIJK MAKEN

Kwaliteitsvol onderzoek voeren is voor Hilde de hoofdzaak. Om haar onderzoek uit te diepen, legt ze contacten met familieleden en kennissen van de mensen die met het verhaal verbonden zijn. Die persoonlijke contacten geven volgens haar een extra laag aan historische verhalen: ‘Zij hebben concrete herinneringen aan iemand of persoonlijke weetjes die je niet zomaar terugvindt in archieven,’ legt ze uit.

‘Concrete ervaringen van mensen maken geschiedenis veel begrijpelijker dan een algemeen verhaal. Persoonlijke ervaringen zetten mensen aan het denken en dat maakt ze zo’n waardevol middel om te leren over ons erfgoed.’

ONDERBELICHT, MAAR O ZO WAARDEVOL

Centraal in Hildes onderzoek staan verhalen die lang onderbelicht bleven, zoals de rol van vrouwen als verzetsstrijders. Tijdens een herdenkingsmoment in Ravensbrück, een voormalig vrouwenconcentratiekamp in Duitsland, viel het haar op hoe weinig Belgische deelnemers aanwezig waren. ‘Het toont hoe weinig aandacht sommige verhalen krijgen in onze geschiedenis, zeker vergeleken met het buitenland,’ zegt ze. Ze is dan ook blij dat het Erfgoedhuis net deze verhalen centraal zet: ‘ik heb zelf een ruimer beeld gekregen over wat de Holocaust inhield.’

Met haar werk in het Erfgoedhuis wil Hilde bijdragen aan meer erkenning voor vrouwen in onze geschiedenis. Ze legt bewust linken met thema’s die ook vandaag actueel zijn: oorlog, onrecht en verzet. Zo werd op de herdenkingsdag van het einde van de Tweede Wereldoorlog een lezing georganiseerd waarin verzetsverhalen uit het verleden werden gekoppeld aan de strijd van Iraanse verzetsvrouwen vandaag.

‘Familieverhalen zijn een goede manier om het heden kritisch te bevragen. Mensen herkennen vaak ook een stukje van zichzelf in de verhalen, en dat blijft hangen.’

EEN KLINKENDE SAMENWERKING

Het Erfgoedhuis toont dat samenwerkingen tussen een gemeentelijke dienst en vrijwilligers werkt. Vrijwilligers zoals Hilde brengen hun expertise en engagement mee, terwijl de gemeente zorgt voor structuur, ruimte en bereik. Samen werken ze rond herkenbare verhalen uit de gemeente en slagen ze erin bezoekers te informeren én kritisch te laten nadenken over het leven van vroeger en nu. Zo groeit het Erfgoedhuis uit tot meer dan een plek voor erfgoed alleen: het wordt ook een ruimte voor reflectie en maatschappelijke betrokkenheid.

‘Ik hoop dat mensen iets meenemen uit de verhalen die ik onderzoek,’ besluit Hilde. ‘Niet alleen kennis, maar ook de reflex om zelf kritisch te kijken naar wat er rondom hen gebeurt.’

Hilde is een van de vrijwilligers die we interviewden voor onze reeks rond erfgoed en duurzame ontwikkeling. Benieuwd hoe andere erfgoedvrijwilligers bouwen aan het erfgoed van morgen? Ontdek het hier.