Wat is metaaldetectie?
Metaaldetectie is een manier om metalen voorwerpen in de ondergrond op te sporen met behulp van een metaaldetector. Je kan ook op zoek gaan naar voorwerpen in (privé) waterlopen met een vismagneet. Vaak worden er archeologische artefacten gevonden. Dat maakt van jou, de metaaldetectorist, een belangrijke erfgoedspeler met een grote verantwoordelijkheid.
Hou jij je bezig met metaalvondsten? Dan zijn onze vormingen, begeleidingen en advies rond metaaldetectie iets voor jou. Ook erfgoedverenigingen die ondersteuning nodig hebben bij metaaldetectie kunnen bij ons terecht.
Op deze pagina ontdek je hoe je vondsten registreert, reinigt, bewaart en determineert. Je leest hier ook interviews met verschillende metaaldetectoristen die hun ervaringen en praktische tips delen.
Metaaldetectie in de praktijk
Sinds 2016 is metaaldetectie legaal in Vlaanderen. We zetten de meest gestelde vragen rond de praktijk voor jou op een rij.
IS HET AANVRAGEN VAN EEN ERKENNING VERPLICHT?
Ja, het aanvragen van een erkenning is verplicht om met metaaldetectie te starten. Iedereen kan een erkenning aanvragen, maar je moet wel voldoen aan een paar minimumvoorwaarden. Voor meer informatie over de erkenning en het aanvraagformulier, kan je hier terecht.
WAT MOET JE DOEN VOOR JE START MET ZOEKEN?
Voor je begint met zoeken, moet je toestemming vragen aan de eigenaar van het terrein. Wettelijk gezien zijn de vondsten eigendom van de eigenaar, tenzij er een andere afspraak is gemaakt.
Een mondeling akkoord volstaat. Wil je toch iets op papier zetten? Hier vind je een voorbeeld van zo’n schriftelijke overeenkomst.
HOE GA JE TE WERK OP HET VELD?
Hou rekening met de volgende vuistregels:
- Neem je erkenning altijd mee (fysiek of digitaal)
- Zoek NOOIT op archeologisch beschermde grond
- Zoek enkel tussen zonsopgang en zonsondergang
- Graaf niet dieper dan 30 cm
- Neem al het minder interessant materiaal mee
- Klaar met zoeken? Maak de putjes opnieuw dicht
Met dit vondstkaartje bewaar je een handig overzicht van al je vondsten.
WAT ALS JE MUNITIE AANTREFT?
Ga je met je metaaldetector over het veld, dan is de kans groot dat je ooit munitie of wapens tegenkomt. Dat kan soms gevaarlijk zijn, zelfs als de materialen verroest of onbruikbaar zijn. Laat daarom de munitie en wapens liggen en bel meteen de politie Meer informatie vind je op deze pagina.
Veilig zoeken is essentieel bij metaaldetectie. Het kan nuttig zijn om vóór het zoeken de Bommenkaart te bekijken. Via deze kaart ontdek je jouw kans om munitie tegen te komen op het veld.
Ben je zwaar kaliber munitie tegengekomen? Breng andere zoekers op de hoogte van gevoelige zones. Zo wordt er samen gewerkt aan een overzicht van gebieden met een verhoogde kans op bommen in Vlaanderen.
Vergeet ook geen contact op te nemen met VOCTEX als je zo’n vondst tegenkomt.
WAT ALS JE EN TOEVALSVONDST ONTDEKT?
Tijdens een metaaldetectiesessie kan je zomaar op een bijzondere vondst stoten — denk aan een intacte muntschat, muurresten of een ongeschonden kruik. Maar wat doe je dan?
Laat de vondst liggen en graaf niet verder. De context waarin iets wordt gevonden is cruciaal voor archeologisch onderzoek. Maak enkele foto’s van de vondst en omgeving en dek daarna de plek af om verdere verstoring te vermijden. Contacteer je lokale erfgoedorganisatie of het Agentschap Onroerend Erfgoed.
WAT DOE JE ALS JE MENSELIJKE RESTEN VINDT?
Bij metaaldetectie kan je op menselijke resten stuiten Wat doe je dan?
Laat de resten liggen en graaf niet verder. Contacteer meteen de politie. Zij beoordelen of verder onderzoek nodig is. Gaat het om historische resten, dan nemen zij contact op met Onroerend Erfgoed.
GEEN ANTWOORD OP JE VRAAG GEVONDEN?
Kijk eens op de websites van Onroerend Erfgoed en Detectum. Wie weet vind je daar wel wat je zoekt!
- Informatiepagina rond metaaldetectie van het Agentschap Onroerend Erfgoed
- Folder voor metaaldetectoristen en magneetvissers van het Agentschap Onroerend Erfgoed
- Code van Goede Praktijk
- De website van koepelvereniging Detectum
Na de vondst
Metaaldetectie is een goede manier om de lokale geschiedenis te onderzoeken. Daarbij draag je ook een grote verantwoordelijkheid om de gevonden informatie correct te bewaren. De Code van Goede Praktijk voor metaaldetectie schrijft voor om dit te doen zoals 'een goede huisvader', maar wat houdt dit in? Wij zetten je op weg.
WAAR MELD JE JE VONDSTEN?
Metaaldetectievondsten van voor 1946, die je verplicht moet melden binnen de 4 weken, kan je aangeven op de meldingsapplicatie van het Agentschap Onroerend Erfgoed. Door ze te melden moet je de vondsten niet afgeven, maar worden ze wel beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek.
Zo helpen we elkaar met de opbouw van nieuwe kennis.
Wil je weten hoe je de meldingsapplicatie gebruikt? Bekijk hier de handleiding.
HOE VERWERK JE JE VONDSTEN?
Op een vuile vondst kan je amper iets zien of aflezen. Daarom is het belangrijk om je vondsten goed te reinigen zodat je correct kan determineren. Als je je vondsten op de juiste manier proper maakt, verlies je geen informatie. Een conservator ondersteunt je hierbij.
Ga eenvoudig aan de slag met onze folder ‘Vondsten reinigen en bewaren.’
HOE MAAK JE DUIDELIJKE VONDSTFOTO'S?
Nu je vondsten proper zijn, zijn ze klaar om gefotografeerd te worden. Maar dat is soms makkelijker gezegd dan gedaan. Wij bundelden enkele praktische tips om je daarbij te ondersteunen.
HOE BEPAAL JE WAT JE PRECIES GEVONDEN HEBT?
Het determineren van vondsten kan best uitdagend zijn, zeker als je net begint. Geen zorgen: wij helpen je graag op weg. In dit overzicht vind je de belangrijkste naslagwerken die jou helpen om de eerste stap te zetten bij het determineren van vondsten.
Onze praktijktip beschrijft de meest voorkomende vondsten in Vlaanderen uit drie verschillende tijdsperiodes – de klassieke oudheid, middeleeuwen en nieuwe & nieuwste tijd.
HOE GA JE VEILIG OM MET MUNITIE?
Wat doe je als je met een metaaldetector oude munitie vindt? Vooral in de Westhoek stoten landbouwers, aannemers en archeologen bijna dagelijks op niet-ontplofte munitie. Ook als metaaldetectorist kan je tijdens je hobby hiermee in contact komen. Maar wat doe je dan? En wat zeker niet?
In deze praktijktip lees je hoe je munitie herkent, welke voorzorgsmaatregelen je kan nemen en hoe je risico's beperkt. Zo ben je zeker dat je steeds voorbereid het veld op gaat.
Metaaldetectie doe je niet alleen
Metaaldetectie leer je niet alleen uit boeken. Duik samen met andere erfgoedvrijwilligers in de praktijk, wissel ervaringen uit en leer rechtstreeks van experts. Voor je het weet, ben je zelf een specialist!
DE STEM VAN METAALDETECTORISTEN IN VLAANDEREN
Detectum is de koepelvereniging van en voor metaaldetectoristen in Vlaanderen. Ze treden op als officiële gesprekspartner van het Agentschap Onroerend Erfgoed en vertegenwoordigen de metaaldetectiegemeenschap. Op hun website vind je een overzicht van hun visie, werking en activiteiten.
METAALDETECTORISTEN AAN HET WOORD
Ontdek de verhalen van ervaren mede-detectoristen. Ze vertellen hoe ze hun hobby beleven, geven tips voor op het veld en tonen welke bijzondere vondsten ze opgegraven hebben.
METAALDETECTIE EN LOKALE GESCHIEDENIS
Beide disciplines zetten zich op verschillende manieren in voor ons lokaal erfgoed, maar leveren vaak complementaire en waardevolle informatie op. Daarom geloven wij sterk in een nauwe samenwerking tussen metaaldetectoristen en andere erfgoedvrijwilligers, zoals heemkundigen.
VORMINGEN EN EVENEMENTEN
Wij ondersteunen jou met praktische vormingen. Online of in je buurt. Daarnaast zijn we te vinden op verschillende evenementen, congressen en studiedagen.
- Momenteel geen gepland
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van onze toekomstige vormingen en evenementen.
KRIJG JE NIET GENOEG VAN METAALDETECTIE EN ARCHEOLOGIE?
Op deze pagina vind je nog meer boeiende informatie en handige tips om je passie verder te verdiepen.
Onze visie op metaaldetectie
Van metaaldetectoristen over archeologische werkgroepen tot heemkundige kringen: vrijwilligers spelen een cruciale rol in het behoud en de publieksontsluiting van ons onroerend erfgoed. Hun inzet, kennis en expertise verdienen serieuze erkenning en meer ondersteuning van de overheid. Daarom schreven we een zogenaamd ‘memorandum’. In die nota adviseren we de toekomstige beleidsmakers over nieuwe initiatieven die ze kunnen nemen om jou te ondersteunen.
Heb jij nog een vraag of idee?
Je kan altijd bij ons terecht met je vragen en ideeën rond determinatie, bewaring, registratie, onderzoek en tal van andere aspecten.
Contacteer onze collega Emma via:
- mail: emma.yskout@histories.be
- telefoon: 0492 11 66 18