Op 22 mei kwamen onderzoekers, archivarissen en meer dan 50 vrijwilligers samen in het Rijksarchief in Gent voor de resultaten van het burgerwetenschapsproject OUTLAW. Samen ontsloten ze een uitzonderlijk rijke, maar lang vergeten bron: gevangenisregisters van de morele boekhouding uit de 19de eeuw.
19DE-EEUWSE GEVANGENISREGISTERS
OUTLAW is een burgerwetenschapsproject rond de talrijke gevangenisdossiers uit heel Vlaanderen. Het doel? Vergeten verhalen van gedetineerden in de kijker zetten én toegankelijk maken voor erfgoedvrijwilligers en onderzoekers via een gebruiksvriendelijke online databank.
Centraal in het project stonden de registers van de morele boekhouding. In deze documenten werd het gedrag, de gezondheid en de morele vooruitgang van gedetineerden minutieus bijgehouden binnen het 19de-eeuwse gevangenissysteem. Daarnaast bevatten de registers een schat aan andere informatie: van geboorteplaats, beroep en religie tot gezondheid en kansen op re-integratie na vrijlating.
VAN ARCHIEF NAAR BOEVENDATABANK
Paul Drossens van het Rijksarchief startte met de cijfers achter het project. Zo bracht het burgerwetenschapsproject maar liefst 623 registers uit 23 Belgische gevangenissen samen. Eerst werden alle documenten gedigitaliseerd. Daarna hielpen 50 gedreven vrijwilligers met het transcriberen van de gegevens en het invoeren ervan in een databank.
Doctoraatstudent Matteo De Vuyst vertelde op zijn beurt hoe je het meeste uit de registers kan halen door ze te linken aan bronnen, zoals het vonnisboek en rechtsplegingsdossiers. Handig: zo krijg je niet alleen inzicht in wie voor de rechtbank moest verschijnen, maar ook welk misdrijf werd gepleegd en welke straf werd uitgesproken. Via rechtsplegingsdossiers krijg je bovendien extra context, zoals processen-verbaal, zittingsverslagen, verklaringen en hoe betrokkenen hun verhaal brachten.
BREDE ONDERZOEKSMOGELIJKHEDEN
De andere sprekers op het slotevenement toonden met hun voorbeelden hoe breed de onderzoeksmogelijkheden van de databank zijn.
Van het bestuderen van sociale achtergronden van gedetineerden tot het reconstrueren van familieverhalen, van een true crime-wandeling tot onderzoek naar het leven in Belgische gevangenissen: ze toonden één voor één hoe veelzijdig de databank is voor historisch en genealogisch onderzoek. Ze bewezen ook: OUTLAW is niet alleen een bron om gegevens te ontsluiten, het is ook een waardevol middel om verbanden te leggen en vergeten verhalen van onder het stof te halen.
OOK VOOR JOUW ONDERZOEK
De databank biedt heel wat mogelijkheden voor jouw genealogisch of historisch onderzoek. Zo kan je de databank doorzoeken op naam, beroep, plaats, religie en type misdrijf. Bovendien kunnen de registers gekoppeld worden aan andere bronnen. Op die manier kan je niet alleen op zoek gaan naar je voorouders of lokale historische figuren, maar ook begrijpen hoe hun leven zich ontwikkelde binnen de bredere maatschappelijke en gerechtelijke context van hun tijd.
De databank bevat gegevens over 122.225 gevangenen en is de grootste boevenbank van haar soort. Je kan er op twee manieren zoeken:
- Ben je op zoek naar één persoon? Dan helpt AGATHA je op weg.
- Voer je ruimer onderzoek? Dan kan je terecht op het SODHA-platform.
Wil je AGATHA beter leren kennen? Tijdens de adviesmarkt op het Histories Festival krijg je concrete handvaten om slim te zoeken in het Rijksarchief.
