Jeugdbewegingen hebben belangrijk erfgoed opgebouwd. Nergens ter wereld zijn jeugdbewegingen zo populair als in Vlaanderen. Het zit in onze cultuur ingebakken. In bijna elke Vlaamse gemeente moet er wel een of andere jeugdbeweging opgericht en actief (geweest) zijn. Net daarom zijn jeugdbewegingen een fantastische bron voor lokale geschiedenis en volwaardig cultureel erfgoed. Op algemene vraag bundelt Histories al meerdere jaren de krachten met de nationale jeugdbewegingen. We helpen Vlaamse jeugdgroepen hun geschiedenis te (her)ontdekken en hun erfgoed correct te beheren en te ontsluiten.
BROCHURE | Jeugdbewegingen en Erfgoed
In 2026 werd de brochure Jeugdbewegingen en Erfgoed grondig herwerkt en opnieuw uitgegeven. Dat gebeurde naar aanleiding van de officiële erkenning van jeugdbewegingen als immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen en nieuwe inzichten uit de erfgoedsector. De vernieuwde brochure is een praktische gids voor jeugdbewegingen, erfgoedverenigingen en iedereen die met het erfgoed van jeugdbewegingen aan de slag wil. Je vindt er inspiratie en handige tips over de geschiedenis van jeugdbewegingen, archiefzorg, mondelinge geschiedenis en erfgoedprojecten. Je ontdekt hoe je als lokale jeugdbeweging je eigen geschiedenis onderzoekt, bewaart en ontsluit. Ze helpt je op weg bij projecten zoals een jubileum, tentoonstelling, publicatie of andere erfgoedactiviteit. Een onmisbaar hulpmiddel voor al wie het erfgoed van jeugdbewegingen wil helpen ontdekken, bewaren en doorgeven.
DOSSIER 1 | Erfgoed. Erf-WAT?
Misschien heb je zelf de link tussen jeugdbewegingen en erfgoed nog nooit gelegd. Toch is deze combinatie fantastisch om mee aan de slag te gaan. Hieronder leer je zeker en vast de diversiteit van het jeugdbewegingserfgoed kennen!
- Een korte introductie lees je in deze powerpoint.
- Hoe en wat erfgoed voor jeugdbewegingen is, lees je in dit artikel.
- Wie een erfgoedproject opstart, kan hier ook subsidies voor krijgen. Vraag het na bij de erfgoedcel in je buurt of de lokale cultuurbeleidscoördinator.
DOSSIER 2 | Samenwerking met heemkundige kringen
Heemkundige kringen en jeugdbewegingen: ze kunnen veel van elkaar leren en elkaar op heel wat punten aanvullen. Wat werkt er en wat werkt er niet, bij zo’n samenwerking? We zoeken het uit!
- In dit verslag van een workshop rond heemkunde en jeugdbewegingen lees je tips en getuigenissen van goede samenwerkingen.
- Daarnaast staan heel veel goede voorbeelden in het artikel “Heemkunde en Jeugdbewegingen”.
DOSSIER 3 | Neuzen in het archief
Wil je graag een archief aanleggen zodat de volgende generatie jullie verwezenlijkingen ook nog kent? Of heeft de vorige generatie er net een zootje van gemaakt en willen jullie beter doen?
In de brochure ‘Jeugdbewegingen en erfgoed’ vind je in Deel 3 rond archieven en documentatie op de pagina’s 15-42 deze nuttige hoofdstukken:
- SOS, Red het archief!
- Een ordelijk archief in zes stappen
- Digitale kwalen
- Erfgoed? Sterft goed! Bederf goed! – Kostbare spullen bewaren
DOSSIER 4 | Feest! Een jubileum.
Een verjaardag moet gevierd worden, met veel toeters en bellen! Maar het is ook belangrijk eens terug te kijken naar de mooie jaren die voorbij zijn. Een jubileumviering is daar hét moment voor.
- De ambitie om een boek te publiceren? Onze FAQ kan nuttig zijn.
- Je kan ook een tentoonstelling op poten zetten. Lees in de brochure Jeugdbewegingen en erfgoed de ingrediënten voor een boeiende (soms wat knotsgekke) tentoonstelling op pagina’s 49-57. Of lees dit artikel met tips rond het organiseren van pop-up erfgoedtentoonstellingen.
- Je kan ook een reuze-spelnamiddag of retro-activiteit ineen boksen. Scroll zeker verder naar wat volgt!
DOSSIER 5 | Retro-activiteit
Als je wil werken rond geschiedenis of je eigen historiek, waarom dan niet eens op een namiddag, als activiteit? Je kan erfgoedwerking heel goed verwerken in de ‘dagelijkse werking’ van je jeugdbeweging:
- Spelletjes rond geschiedenis: Stratego, Risk, …
- Spelletjes van vroeger: zoek eens in je archief welke spelletjes men speelde in de jaren ’60, ’70 of ’80. Dit zijn oude spelfiches van de Chiro
- Spelletjes rond je eigen geschiedenis.
- Liedjes van vroeger en nu zingen
- Zoektocht naar foto’s, voorwerpen en verhalen uit het verleden
Hulp nodig?
Naast deze hulpmiddelen staat Histories paraat om vragen te beantwoorden. Aarzel dus niet en contacteer ons via daphne.maes@histories.be . De meeste jeugdbewegingskoepels hebben op hun website ook een ‘geschiedenis’-luik staan. Klik dus zeker ook eens door: