Slim op pad met je metaaldetector: deze tools helpen je op weg

Om je zoektocht als metaaldetectorist makkelijker te maken, zijn er heel wat digitale tools die je kan gebruiken – op en buiten het veld. Maar welke zijn dat precies? We vroegen het aan verschillende metaaldetectieverenigingen en detectoristen.

VOOR HET ZOEKEN: START MET EEN GOEDE VOORBEREIDING

Een goede voorbereiding is de sleutel tot succes. Gebruik voor je op pad gaat één van deze tools bij het kiezen van je locatie.

Geoportaal en Centraal Archeologische Inventaris

Het Geoportaal en de Centraal Archeologische Inventaris (CAI) zijn twee tools ontwikkeld door Het Agentschap Onroerend Erfgoed.

Het Geoportaal visualiseert op een kaart:

• waar beschermde zones liggen,
• waar eerder archeologisch onderzoek gebeurde,
• waar eerdere waarnemingen geregistreerd zijn.

De CAI vormt de basis van veel informatie in het Geoportaal, maar voegt extra details toe. Je vindt er: 

• beschrijvingen van vondsten en sites,
• informatie over eerdere waarnemingen,
• de bredere erfgoedcontext van een locatie.

Samen zorgen deze tools voor een goed beeld van waar je wel en niet kan zoeken. Ideaal om goed geïnformeerd te vertrekken.

Geopunt

Geopunt is een gebruiksvriendelijke kaartentoepassing met:

• GRB-kaarten (gedetailleerde, digitale topografische kaarten van Vlaanderen),
• luchtfoto’s en historische kaarten,
• informatie over bodemgebruik en percelen.

Je kan zelf kaartlagen toevoegen en informatie over perceelsgrenzen en eigenaarschap terugvinden – nuttig als je een zoekmoment voorbereidt of toestemming wil vragen aan een eigenaar.

Boer & Bunder

Via de website Boer & Bunder krijg je inzicht in:

• gewasrotatie,
• bodemtypes,
• perceelgegevens,
• landschapselementen,
• satellietbeelden en historische trends.

Zo weet je beter wanneer een veld toegankelijk is en welke uitdagingen je kan verwachten.

Agrilens

De applicatie Agrilens focust op landbouwgebruik. Het toont welke gewassen op een perceel staan en hoe percelen gebruikt worden. Je kan ook extra kaartlagen toevoegen, zoals historische kaarten of CAI-gegevens.

Zo zie je of het veld waarop je wil zoeken ingezaaid is of niet. Is het ingezaaid? Dan zoek je best een ander veld voor je onderzoek. Staan er geen gewassen op? Dan kan je het terrein verder verkennen.

TIJDENS HET ZOEKEN: BRENG JE LOCATIE IN KAART

Er zijn ook heel wat applicaties die je helpen je positie en zoekzones nauwkeurig in kaart te brengen. Zo behoudt je het overzicht van waar je al hebt gezocht en waar je iets hebt gevonden.

GPS Map Camera

Met GPS Map Camera kan je foto’s nemen van je vondsten. De app voegt automatisch de locatie toe. Zo kan je je vondsten achteraf makkelijk lokaliseren.

Go Terrain

Go Terrain kan je via Bluetooth koppelen aan je metaaldetector. Tijdens het zoeken:

• houdt de app je route bij,
• registreert ze de locatie van vondsten,
• noteert ze het type vondst en het soort metaal.

Deze tool is een handig hulpmiddel voor wie zijn zoektochten systematisch wil documenteren en achteraf analyseren.

GPS Field Area Measure

Deze app is eenvoudig, maar praktisch om in het veld grenzen en oppervlaktes te visualiseren. Je kan met de app:

• de oppervlakte van een perceel meten,
• zoekzones afbakenen op basis van je gps-locatie,
• afspraken met een landbouwer verduidelijken, bv.: ‘we zoeken enkel binnen dit blauw afgebakend gebied.’)

Let op: deze applicatie is niet ontwikkeld specifiek voor metaaldetectie en is dus geen vervanging voor gespecialiseerde tools zoals Go Terrain. Het is een snelle en eenvoudige aanvulling – geen alternatief.

NA HET ZOEKEN: JE VONDSTEN DETERMINEREN

Na het zoeken begint het determineren. Ook hiervoor bestaan verschillende hulpmiddelen. 

Online determinatiefora en communities 

Er bestaan verschillende online groepen en fora waar metaaldetectoristen ervaringen delen en elkaar helpen bij het determineren van vondsten. Deze communities zijn vaak de snelste manier om feedback of hulp te krijgen. Je kan er: 

• foto’s van je vondsten delen,
• vragen stellen,
• eerdere discussies doorzoeken.  

Neem zeker een kijkje op het forum van detectorvrienden Vlaanderen, Metaaldetectie Vlaanderen en Metaalstrijd. 

Internationale databanken

Naast online fora bestaan er ook verschillende databanken met reeds geregistreerde vondsten. Je kan er graven tussen beeldmateriaal en beschrijvingen – een waardvol hulpmiddel bij determinatie.

• Portable Antiquities Netherlands (PAN): PAN bevat geverifieerde determinaties van archeologische vondsten in Nederland. Door de gelijkaardige context van de vondsten heeft deze databank informatie die interessant is voor Vlaamse vondsten. 
• European Public Finds Network (EPFN): EPFN is een Europees initiatief rond metaaldetectie. De website bundelt informatie over regelgeving, databanken, onderzoeksprojecten en goede praktijken uit verschillende Europese landen. Een goed hulpmiddel als je in het buitenland wil gaan detecteren. 

Let op: deze databanken komen uit andere landen, waar andere regels en wetgevingen gelden dan in Vlaanderen. Gebruik ze dus als ondersteuning, niet als leidraad voor je eigen meldingen of werkwijze.

ArchAIDE 

ArchAIDE is een app gespecialiseerd in het automatisch herkennen van aardewerkfragmenten. Hoe werkt het? Je neemt een foto van een aardewerkscherf, de app vergelijkt het met andere scherven in een uitgebreide databank en stelt je een mogelijke determinatie voor. 

NA HET DETERMINEREN: ANALYSEER EN VERWERK

QGIS is een krachtige (open source) GIS-toepassing waarmee je: 

• vondsten visueel kan verwerken en in kaart brengen,
• gegevens kan invoeren (coördinaten, type, …), 
• patronen of interessante concentraties kan ontdekken.  

Wil je zelf aan de slag met QGIS, maar weet je niet waar te beginnen? Neem een kijkje op onze QGIS-pagina. 

Snelle ondersteuning met artificiële intelligentie 

AI-tools zoals ChatGPT, Microsoft Copilot en Google Lens zijn een makkelijke eerste stap bij de verwerking en analyse van vondsten.  

Let op: AI-tools helpen je om sneller informatie te verzamelen. Gebruik ze als ondersteuning, niet als vervanging van betrouwbare bronnen en databanken.

ChatGPT en Microsoft Copilot helpen je bij: 

• het opzoeken van informatie,
• het herformuleren of vertalen van teksten uit bv.: buitenlandse databanken,
• het opstellen van meldingen, beschrijvingen en korte rapportjes bij vondsten.  

Je kan ook vragen stellen over een vondst of extra context vragen. 

Google Lens 

Ook Google Lens maakt gebruik van artificiële intelligentie, maar richt zich op beeldherkenning. Door een foto te nemen van een object, vergelijkt de app dit met gelijkaardige beelden op het internet. Dat kan helpen om een eerste inschatting te maken van het type object, zeker bij: 

• knopen,
• gespen,
• gebruiksvoorwerpen,
• symbolen.  

De herkenning is niet altijd archeologisch correct, maar wel een goede eerste stap. 

NOG VRAGEN?

Meer weten over metaaldetectie? Heb je vragen over het verwerken, bewaren of registreren van je vondsten? Of ben je op zoek naar praktische tips en tools? Neem dan zeker een kijkje op deze pagina.