Op zaterdag 31 januari kwamen traditiedragers uit Vlaanderen, Brussel en Nederland samen voor ons eerste Toekomstatelier in het Beurscafé in Brussel. Dé ontmoetingsdag voor iedereen die zich inzet om feesten, rituelen en tradities levend te houden en door te geven. Het was een begeesterende dag vol waardevolle inzichten, nuttige tips en – niet vergeten - heerlijke drankjes, versnaperingen en babbels.
SNOEP EN MANNEKEN PIS
Niets is beter om een koude zaterdag te starten dan met een gezellig warme quiz. In verschillende groepjes streden de aanwezigen om de felbegeerde beker.
Op een speelse manier leerden ze meer over de wereldwijde erfgoedpraktijken. De deelnemers herkenden niet alleen de veelzijdige tradities, maar ook enkele mede-vrijwilligers. Zo passeerde de enige vrouwelijke bellemadam van Vlaanderen, de Mechelse Myriam Sips, de revue!
Winnaars Kristof, Johan en Thomas gingen naar huis met snoepgoed en een Manneken Pis-trofee. Maar op het Toekomstatelier zijn er geen verliezers, dus trakteerden we iedereen op gratis drankjes.
DURF DE VORM IN VRAAG STELLEN
In de voormiddag gingen Leen De Spiegelaere (Zinneke Parade) en Luca Chiriví (FOS Open Scouting) in gesprek over hoe tradities mee kunnen bewegen met veranderende tijden.
Luca vertelde hoe zijn scoutinggroep samen met leden en oud-leiding het totemisatieritueel herbekeken. Door zoveel mogelijk perspectieven en mensen van in het begin bij elkaar te brengen creëer je een breder draagvlak. Het resultaat bij de groep van Luca: een vernieuwd ritueel dat vandaag meer dan ooit de talenten en eigenheid van elk lid bevestigt.
Omdat de maatschappij op twee jaar heel wat kan veranderen, vind ook de Zinneke Parade zich elke twee jaar opnieuw compleet uit. Daarbij blijft de kern overeind, terwijl de vorm voortdurend evolueert.
‘Hou vast aan je basiswaarden, maar durf de vorm in vraag te stellen,’ aldus Leen.
Beide sprekers benadrukten hoe belangrijk het is om terug te keren naar de waarom van een traditie. Niet omdat ‘het altijd zo geweest is’, maar omdat die reflectie net energie geeft om kleine stappen vooruit te zetten.
GET THEM WHILE THEY'RE YOUNG
In de namiddag deelden Eline Verschraegen (Bloemencorso Loenhout), Hugo Tant (Sint-Antoniusviering Edegem) en Guy Redig (Reuzenstoet Borgerhout) hun ervaringen met het betrekken van een breed publiek, en vooral van kinderen en jongeren.
In Edegem groeit de Sint-Antoniusviering dankzij samenwerkingen met lokale verenigingen en jeugdinitiatieven. Door duidelijke keuzes te maken, zoals het vervangen van een echte varkenskop door een symbolische variant en de samenwerking met de voedselbank, werd de de viering toegankelijker. Het resultaat: meer gezinnen en jongeren die zich aangesproken voelen.
Ook bij de Bloemencorso in Loenhout spelen kinderen en jongeren al decennialang een centrale rol. Ze bouwen mee aan praalwagens, maken deel uit van de kinderjury of groeien door tot jeugdprins of -prinses. Ze spelen in op hun interesses en talenten, bijvoorbeeld door lascursussen te organiseren.
Advies van Eline? ‘Get them while they’re young.’
Bij de Reuzenstoet in Borgerhout gebeurt dat via de Reuskens: een werking waarin kinderen niet alleen meelopen, maar mee vorm geven aan de stoet. Via samenwerkingen met scholen, een sterke jaarwerking en speelse initiatieven – zoals een Reusken dat op verjaardagsbezoek komt – groeit hun band met de traditie.
‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst en wie de toekomst heeft, heeft de jeugd.’ - Guy Redig
De verhalen van Hugo, Eline en Guy maakten duidelijk wat doorheen het hele Toekomstatelier naar voren kwam: hoe verschillend de praktijken ook zijn, de uitdagingen en kansen zijn opvallend herkenbaar.
HERKENBAARHEID TROEF
Na de sofagesprekken gingen deelnemers met elkaar in gesprek op de erfgoedmarkt. In kleine groepen maakten ze kennis met zes erfgoedpraktijken, elk met een eigen insteek maar herkenbare vragen.
Zo vertelde Thomas Cardyn van ReuzeLeuven hoe hun reuzen mensen letterlijk op straat brengen, weer of geen weer, en zo ontmoeting creëren in de stad. Farideh Ghalandari van Comité Norouz deelde hoe het Perzisch nieuwjaar via rituelen rond een nieuwe start mensen met diverse achtergronden samenbrengt. Bij ErGoed Galmaarden (Luc Matthys) ging het over hoe een bijna verdwenen wintertraditie opnieuw leeft dankzij kinderen die al gosjdiëelend van deur tot deur trekken.
Philippe Debroe van Alles es just! liet zien hoe een oude volksheld (Pogge) de inspiratie werd voor een erfgoedfestival dat buurtbewoners samenbrengt. Guido Andries van Wivina 2.0, de vernieuwde processie in Dilbeek, toonde hoe een klassieke ommegang opnieuw betekenis krijgt wanneer bewoners actief betrokken worden bij de opbouw, de route en het verhaal. Tot slot bracht de Belgische Kermisfederatie (Steve Severyens) het perspectief van de forains zelf: over een reizende traditie die mensen samenbrengt, en over de vaak onzichtbare mensen achter de attracties.
BEDANKT!
Het Toekomstatelier toonde hoeveel goesting, creativiteit en engagement er leeft bij traditiedragers in Brussel en Vlaanderen. Dank aan iedereen die erbij was en mee zorgde voor een open sfeer, scherpe vragen en enthousiaste uitwisseling.
ZIN OM NOG EVEN NA TE GENIETEN?
Duik in de foto’s en herbeleef de dag.
