Leven zoals de Galliërs: erfgoed als ontmoetingsplek in Destelbergen
In Destelbergen bevindt zich een plek die rechtstreeks uit de IJzertijd lijkt te komen. Vrijwilligers bouwen er samen aan een openluchtmuseum waar ze onderzoeken hoe het leven bij de Galliërs eraan toe ging. Maar achter dat museum gaat een hechte gemeenschap schuil: vrijwilligers die samen bouwen, experimenteren en zorgen voor de plek én voor elkaar. Secretaris David De Clercq neemt ons mee achter de schermen.
IEDEREEN WELKOM
De Gallische Hoeve werkt volledig met vrijwilligers — iets wat uniek is voor een openluchtmuseum. Dat was van bij de oprichting in 1988 de bewuste keuze. ‘We zijn opgericht door een maatschappelijk werker, niet door een archeoloog,’ vertelt David. Het uitgangspunt was van meet af aan dat iedereen een plaatsje kan krijgen.
Wie nieuw is, wordt niet meteen in het diepe gegooid. Nieuwe vrijwilligers starten met een proefperiode: een rustige kennismaking zonder verplichtingen, waarbij zowel de vereniging als de vrijwilliger de tijd krijgt om te voelen of het klikt. Jonge vrijwilligers beginnen bij voorkeur samen met leeftijdsgenoten, zodat ze elkaar kunnen steunen en de stap naar de vereniging een stuk kleiner wordt.
En ook voor mensen met ASS is de Gallische Hoeve een veilige haven: de prikkelarme omgeving biedt rust, maar er is toch altijd iets te doen.
VAN KINDERKAMP TOT VRIJWILLIGER
De Gallische Hoeve investeert bewust in de volgende generatie. Kinderen kunnen vanaf twaalf jaar deelnemen aan een zomerkamp, waarbij ze volledig ondergedompeld worden in de wereld van de Galliërs. ‘Jaar na jaar keren dezelfde kinderen terug, vaak groeien ze later door tot vrijwilligers,’ vertelt David.
Ook via evenementen en samenwerkingen raken nieuwe vrijwilligers bij de vereniging betrokken. Zo organiseerde de Gallische Hoeve ooit de zomerbarbecue van de geschiedenisstudentenvereniging. ‘Veel van hun leden zijn op die manier hier terechtgekomen,’ vertelt David.
Wie eenmaal binnen is, krijgt de ruimte om te ontdekken wat het beste bij hem of haar past. De diversiteit aan activiteiten zorgt ervoor dat iedereen zijn of haar plek kan vinden.
EEN LEVENDE ONDERZOEKSPLEK
‘We zijn een kenniscentrum, geen attractie,’ benadrukt David. Het hele terrein is ingericht als een levende onderzoeksplek, waar vrijwilligers al doende ontdekken hoe de Galliërs leefden. Dit doen ze door te proberen, te mislukken en opnieuw te proberen. ‘Zo kan iedereen eraan meewerken,’ zegt David. ‘We verzamelen kennis op een toegankelijke manier.’
De vrijwilligers bouwden zelf een koepeloven uit leem.
Een recent experiment over silex illustreert die aanpak. Om te onderzoeken of kraspatronen op vuursteen voor of na brandschade zijn ontstaan, bouwde de vereniging een koepeloven uit leem — naar het model van de laat-Gallische ovens die tijdens opgravingen zijn teruggevonden. ‘Het is een oven zoals toen, die we stoken zoals toen. Dat is anders dan wanneer we een onderzoek zouden doen met een moderne gasoven, daar leer je niet genoeg van,’ verduidelijkt David.
Ook voor bezoekers staat beleving centraal. Kinderen mogen met speren gooien en op de hoorn blazen. ‘We kunnen bezoekers heel dicht laten komen bij het verleden, het is niet erg als er iets beschadigd raakt,’ zegt David. Voor scholen biedt de Gallische Hoeve een manier om leerlingen kennis te laten maken met de IJzertijd, voorbij de stereotiepe beelden van Asterix. Informatie die je ziet, voelt en ervaart, blijft nu eenmaal beter hangen.
KENNIS DELEN ZODAT ZE NIET VERLOREN GAAT
Kennis is kwetsbaar. Als alles bij één persoon zit, verdwijnt ze wanneer die persoon wegvalt. De Gallische Hoeve lost dat op met een doordacht mentorsysteem: anciens begeleiden nieuwe vrijwilligers, zowel op praktisch als persoonlijk vlak.
Om te vermijden dat kennis te geconcentreerd raakt, werkt de vereniging ook met een piramidesysteem. ‘Eén persoon legt het uit aan twee personen, die het dan weer verder doorgeven,’ legt David uit.
EEN PLEK VOOR ONTMOETING EN ZELFONTPLOOIING
Vrijwilligers komen naar de Gallische Hoeve met uiteenlopende achtergronden, maar delen dezelfde fascinatie voor het verleden. Door taken op maat en ruimte voor experiment kan iedereen al doende leren en groeien. ‘Een vrijwilliger die professioneel actief was als militair heeft de stap gezet om archeologie te gaan studeren,’ vertelt David. ‘Het is heel mooi om te zien hoe mensen nieuwe talenten ontdekken.’
Vaak verblijven ze dagenlang op het terrein. Uit die gedeelde inzet groeien hechte vriendschappen. De kracht van de Gallische Hoeve zit dus niet alleen in wat ze toont, maar ook in wie er mee vorm aan geeft.
LEVEN MET EN VAN DE NATUUR
Toen de vereniging eind jaren tachtig een stuk grond huurde, was het niets meer dan een weiland. Vandaag staat er een jong bos met inheemse bomen, gebouwd met traditionele technieken en met grote zorg voor de omgeving. Een eigen werkgroep natuurbehoud waakt over dat evenwicht.
Die zorg voor de natuur is geen bijzaak. ‘Onze missie van bij het begin is om natuur en omgeving te respecteren, want we zijn afhankelijk van wat die ons te bieden heeft,’ legt David uit. De Galliërs leefden in een voortdurend evenwicht met hun omgeving. Dat evenwicht is vandaag relevanter dan ooit.
De vereniging combineert traditionele methodes met hedendaags inzicht. ‘We bewegen constant heen en weer tussen het verleden en het heden, de twee staan niet los van elkaar,’ zegt David.
EEN PLEK DIE BLIJFT HANGEN
De Gallische Hoeve begon als een weiland en groeide uit tot een plek waar mensen samenkomen, bijleren en vriendschappen sluiten. Ook bezoekers voelen die warme, toegankelijke sfeer. Wie hier binnenstapt, ontdekt niet alleen hoe de Galliërs leefden, maar ook hoe een gemeenschap eruit kan zien wanneer iedereen telt.
David is één van de vrijwilligers die we interviewden voor onze reeks rond erfgoed en duurzame ontwikkeling. Benieuwd hoe andere erfgoedvrijwilligers bouwen aan het erfgoed van morgen? Ontdek het hier.